قواعد طراحی و احداث برج مراقبت1

مقدمه

امروزه بیشتر فرودگاه‌های کشور شاهد نوسازی و احداث بخش‌های جدید در قسمت‌های مختلف عملیاتی خود می‌باشند، از توسعه پارکینگ گرفته تا روکشی باند و تاکسی‌وی و احداث برج مراقبت پرواز. ساختمانی که به‌عنوان نماد و قلب تپنده هر فرودگاه شناخته می‌شود.

بی‌شک در احداث برج‌های مراقبت روش‌ها و ضوابط خاصی توسط مهندسین مربوطه به‌کار گرفته می‌شود، الزاماتی که در سند 9426 سازمان بین‌المللی هواپیمایی کشوری(1) به آن پرداخته شده است. نوشتاری که در پی می‌آید به زوایای دیگری از این موضوع بسیار مهم می‌پردازد، مواردی نظیر خط دید کنترلر(2)، ارتفاع چشمی از برج مراقبت(3) و همچنین مدت زمان پاسخگویی(4) در تشخیص حرکت هواپیما روی باند، با توجه به ضوابطی که در این مقاله بیان شده است می‌توان دریافت، برجی که در حال حاضر در آن مشغول به کار هستیم چه اندازه به استانداردهای لازم نزدیک است. اگر یک کنترلر برج، دید کافی نسبت به قسمت‌های مختلف عملیاتی فرودگاه و به خصوص باند نداشته باشد بدیهی است که نمی‌تواند مجوزهای لازم را در زمان مناسب صادر نماید.

توصیه‌های این مقاله اگرچه به تنهایی نمی‌تواند بهترین راهکارها برای طراحی و یا احداث برج مراقبت ارائه کند، اما به نکات ظریفی می‌پردازد که ممکن است در اسناد دیگر به آنها پرداخته نشده باشد، شاید تا به حال به این موضوع فکر نکرده باشیم که حتی شیب ناچیز مکان‌هایی از سطوح پروازی، که دید کافی نسبت به آنها وجود ندارد، می تواند تاثیر بسزایی در مکان‌یابی وارتفاع برج و همچنیین خط دید کنترلر بگذارد. در این مقاله سعی شده است تمام موارد بیان شده با فرمول دقیق ریاضی روشن شود تا درک ساده‌تری در مخاطب ایجاد کند. امید است این مقاله به‌کار همه کسانی که در احداث و نوسازی برج‌های مراقبت تلاش می‌کنند و همچنین مراقبین پرواز بیاید.

معیارهای مکان‌یابی برج مراقبت

برج مراقبت باید در مکانی احداث گردد که:
- امکان جهت‌یابی درست را به مراقبین پرواز بدهد.
- تا آنجا که عملی است به آستانه همه باندها و یا stripe باندها نزدیک باشد. اما وقتی که جهت یکی از باندها به میزان بیشتری مورد استفاده قرار می‌گیرد و یا باندی وجود دارد که از (5)ILS استفاده می‌کند ساختمان برج باید به آستانه(6) این باندها نزدیک باشد.
- تاثیرات منفی آن بر کارآیی دستگاه‌های ناوبری موجود و یا دستگاه‌های کمک‌ناوبری که در آینده نصب می‌شوند حداقل باشد (مانعی برای سیگنال فرستنده دستگاه‌های ناوبری نباشد)
- منابع نور در محیط خارجی مانند چراغ‌های پارکینگ فرودگاه(7)، چراغ پارکینگ ماشین‌ها، چراغ‌های خیابان و ترافیک زمینی و یا نور منعکس شده از سطوح، به‌طور مستقیم و غیر مستقیم به خط دید مراقبین پرواز آسیب نرساند.

ملاحظات بیشتر در احداث برج مراقبت

در مکان‌یابی و میزان ارتفاع برج مراقبت باید عوامل زیر مد نظر قرار گیرد:
- خط دید مراقبین پرواز به‌جای آنکه موازی مسیر حرکت وسایل نقلیه و یا خزش هواپیماها باشد، باید بر آن عمود و یا مورب باشد و یا اینکه خط دید آنها باید سطح فرودگاه را با آرک 35 دقیقه و یا بزرگ‌تر از آن قطع کند تا از این طریق دقت دید افزایش یابد.

همان گونه که می‌دانید معمولا هر واحد دارای اجزایی می‌باشد. درجه نیز به عنوان یک واحد اندازه گیری دارای اجزایی می‌باشد که عبارتند از دقیقه و ثانیه. )این اجزا گاهی آرک‌دقیقه (Arc minute) و آرک‌ثانیه (Arc second) نیز گفته می‌شوند.( این زوایا بیشتر در علم نجوم، به منظور نشان دادن اختلاف ناچیز با افق به کار می‌روند، هر دقیقه برابر است با یک شصتم درجه، پس:

1  = (1/60) ×1˚ = (1/21600) ×2rπ

هر ثانیه برابر یک شصتم دقیقه یا یک سه هزار و ششصد صدم درجه:

1(sec) = (1/60) × 1  = (1/3600) ×1˚

با توجه به روابط بالا،به عنوان مثال آرک 30 دقیقه وی ا زاویه 30 دقیه برابر است با 0.5 درجه.

- ساختمان برج در شمال قسمتی که بیشترین فعالیت فرودگاهی انجام می‌شود قرار گیرد طوریکه که عمده گستره دید کنترلرها رو به جنوب باشد، اگر چنین مکان‌یابی امکان‌پذیر نمی‌باشد باید جهت‌های جانشین به ترتیب غرب، شرق و جنوب لحاظ گردد. برج نباید در مکانی احداث گردد که دید کنترلر را هنگامی‌که به تقرب و فرود هواپیما نگاه می‌کند در راستای طلوع و غروب خورشید قرار ‌دهد.

مشخصات ساختمان برج

معیارهای زیر باید در طراحی ساختمان برج مراقبت لحاظ شود:
- طراحی باید طوری باشد که صداهای بیرونی و نورهای زننده چشم را به حداقل برساند.
- وسایل از بین برنده نورهای زننده چشم و دیگر وسایل این‌چنینی را ارائه دهد.
- کنسول‌ها و نمایشگرها باید با توجه به این موضوع که انعکاس و زنندگی نور احتمالا در کارکرد این تجهیزات تاثیر می‌گذارند در جای مناسب قرار داده شوند.
- باید از چراغ‌هایی در برج استفاده شود که دارای حداقل زنندگی بوده تا کنترلرها قادر به خواندن و ثبت اطلاعات باشند.
- جای کافی برای بایگانی اسناد و دستورالعمل ها(8) وجود داشته باشد.
- روشنایی داخل برج باید طوری تنظیم شود که توانایی کنترلر را برای بررسی فرودگاه و یا مناطق نزدیک به آن کاهش ندهد.
- سرویس‌های بهداشتی نباید بیش از یک طبقه از برج فاصله داشته باشد.
- محل تهیه و نگهداری مواد غذایی باید در مکانی باشد که کارمندان برج به‌راحتی بتوانند از آن استفاده کنند.
- جایی که کنسول‌ها مجاور دیوار قرار گرفته‌اند، برای تعمیر و نگهداری تجهیزات باید راه دسترسی از جلوی آنها وجود داشته باشد.

(1): ICAO Document 9426(ATS Planning manual)
(2): Controller’s line of sight
(3): Control tower cab eye level
(4): response time
(5): Instrument Landing System
(6): RWY Threshold
(7): Apron lights
(8): Manuals & Documents

نوشته شده در تاریخ جمعه 5 شهریور 1389    | توسط: ElHaM No1    | طبقه بندی: برج مراقبت،     | نظرات()